800 plus: matka czy ojciec? Kto składa wniosek i jak przepisać świadczenie

W pełnej rodzinie pytanie „matka czy ojciec” pada przy każdym wniosku o 800 plus. Odpowiedź z ustawy jest prosta: może to być każde z rodziców. Świadczenie wychowawcze z programu Rodzina 800 plus przysługuje matce albo ojcu, jeśli dziecko z nim mieszka i pozostaje na jego utrzymaniu (art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). Od 1 stycznia 2024 r. to 800 zł miesięcznie, do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Trudniej robi się wtedy, gdy rodzice chcą zmienić osobę, która pobiera pieniądze.

Kto składa wniosek o 800 plus: matka czy ojciec

Ustawa stawia oboje rodziców obok siebie, ze spójnikiem „albo”. Nie ma pierwszeństwa matki ani ojca. Rodzice ustalają między sobą, kto złoży wniosek. ZUS potwierdza to w pytaniach i odpowiedziach: świadczenie otrzyma matka lub ojciec dziecka, jeśli mieszka z dzieckiem i je utrzymuje.

Oboje składają ten sam wniosek SW-R o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, wyłącznie w formie elektronicznej. Mają te same kanały: eZUS, aplikację mZUS, bankowość elektroniczną albo portal Emp@tia. Na kilkoro dzieci wystarczy jeden wniosek. Zgoda drugiego rodzica nie jest potrzebna. Ustawa nie wymaga też jego danych we wniosku, z wyjątkiem spraw, w których ktoś z rodziny pracuje w innym kraju UE, EOG, w Szwajcarii albo w Wielkiej Brytanii. Wtedy podajesz dane członka rodziny i jego pracodawcy za granicą.

Co gdy wniosek złożą oboje rodzice

Na jedno dziecko 800 plus dostaje tylko jedna osoba. Gdy wnioski złożą matka i ojciec, ZUS stosuje art. 22 ustawy:

• ZUS będzie wypłacać świadczenie temu rodzicowi, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem
• gdy opiekę sprawują oboje, czyli w typowej pełnej rodzinie, wypłaca temu, kto pierwszy złożył wniosek
• gdy drugi wniosek wpłynie później, ZUS ustala, kto opiekuje się dzieckiem, i może zlecić ośrodkowi pomocy społecznej rodzinny wywiad środowiskowy

Odmowa udziału w wywiadzie albo odmowa wyjaśnień ma skutki. ZUS wtedy odmawia przyznania świadczenia, a jeśli już je wypłaca, wstrzymuje wypłatę (art. 23 ust. 1 i 2).

Jak przepisać 800 plus z matki na ojca albo z ojca na matkę

Przepisy nie znają pojęcia „przepisania” świadczenia. W ustawie nie ma przepisu o rezygnacji z 800 plus ani o przeniesieniu go na drugiego rodzica. ZUS również nie opisuje takiej procedury na stronie świadczenia ani w pytaniach i odpowiedziach. Opisuje tylko wycofanie wniosku:

1. rodzic, który złożył wniosek, loguje się na eZUS
2. składa pismo ogólne POG, rodzaj pisma: wniosek
3. w tytule wpisuje „Wycofanie wniosku o świadczenie wychowawcze”, a w opisie sprawy datę złożenia wniosku
4. jeśli wycofuje wniosek tylko na jedno dziecko, podaje jego imię, nazwisko i PESEL

Wycofanie możesz też utworzyć i wysłać w aplikacji mZUS. Drugi rodzic składa potem własny wniosek SW-R. Według ogólnej zasady prawo do świadczenia ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek (art. 18 ust. 2). ZUS nie wyjaśnia jednak, jak traktuje wycofanie wniosku, gdy świadczenie jest już przyznane i wypłacane, ani od którego miesiąca zapłaci drugiemu rodzicowi.

Dlatego przed zmianą zadzwoń do Centrum Kontaktu Klientów ZUS (22 560 16 00, w dni robocze od 7:00 do 18:00) i zapytaj, jak przeprowadzić ją bez przerwy w wypłatach. Uważaj na dwie rzeczy. Jeśli za ten sam miesiąc pieniądze dostaną oboje rodzice, jedna wypłata będzie nienależnie pobrana i ZUS zażąda zwrotu, zwykle z odsetkami. Jeśli wniosek drugiego rodzica wpłynie później niż wycofanie, za miesiące przerwy świadczenia może nie być.

Śmierć rodzica, który pobierał 800 plus

Ten przypadek ustawa reguluje wprost. Jeśli zmarł rodzic, któremu przyznano świadczenie, drugi rodzic ma 3 miesiące od dnia śmierci na złożenie wniosku. Wtedy prawo ustala się od dnia śmierci, ale nie wcześniej niż od pierwszego dnia miesiąca po ostatnim miesiącu, za który świadczenie wypłacono zmarłemu (art. 18 ust. 2b). Jeśli zmarły rodzic złożył wniosek, którego ZUS jeszcze nie rozpatrzył, a drugi rodzic złoży swój w ciągu 3 miesięcy, ZUS przyjmie datę wniosku zmarłego (art. 18 ust. 2c).

Świadczenie przyznane zmarłemu i pobrane przez drugiego rodzica, któremu ustalono prawo od dnia śmierci, nie jest nienależnie pobrane (art. 25 ust. 2a). Kwoty przelane na rachunek zmarłego po dniu śmierci bank zwraca ZUS na jego wniosek (art. 26).

Rozwód, opieka naprzemienna i praca za granicą

Gdy rodzice żyją osobno, 800 plus dostaje ten, z kim dziecko mieszka. Przy opiece naprzemiennej orzeczonej przez sąd każdy rodzic może dostać po 400 zł. Opisujemy to w tekście 800 plus po rozwodzie. Jeśli jedno z rodziców pracuje w innym kraju Unii, zasady wyjaśnia poradnik 800 plus a praca za granicą.

Częste pytania

Czy ojciec może złożyć wniosek o 800 plus?

Tak. Ustawa przyznaje świadczenie matce albo ojcu, bez pierwszeństwa. Ojciec składa ten sam wniosek SW-R co matka.

Czy do wniosku potrzebna jest zgoda drugiego rodzica?

Nie. Ustawa nie wymaga zgody ani podpisu drugiego rodzica, a ZUS nie wymienia takiego dokumentu wśród załączników.

Jak przepisać 800 plus z matki na ojca?

Przepisy nie przewidują przepisania. Matka może wycofać swój wniosek pismem POG na eZUS, a ojciec złożyć własny wniosek. ZUS nie opisuje, od kiedy wtedy zapłaci ojcu, więc przed zmianą warto zapytać w ZUS pod numerem 22 560 16 00.

Co jeśli oboje rodzice złożą wniosek?

Przy wspólnej opiece świadczenie dostanie ten, kto złożył wniosek pierwszy. ZUS może sprawdzić, kto opiekuje się dzieckiem, przez wywiad środowiskowy.