Jak obliczyć dochód na osobę w rodzinie: kryterium dochodowe do zasiłku rodzinnego, funduszu i pomocy społecznej

Kryterium dochodowe decyduje o zasiłku rodzinnym z dodatkami, o świadczeniach z funduszu alimentacyjnego, o pomocy z ośrodka pomocy społecznej i o stypendium szkolnym. Każde z tych świadczeń porównuje dochód na osobę w rodzinie z inną kwotą, a pomoc społeczna liczy go nawet z innego okresu. Poniżej pokazujemy krok po kroku, jak obliczyć dochód do zasiłku rodzinnego, kogo wliczyć do rodziny i co zrobić, gdy w ostatnim roku ktoś stracił albo znalazł pracę. Na końcu są przykłady z liczbami.

Kryterium dochodowe: z jaką kwotą porównać dochód

Świadczenie	Kryterium dochodowe na osobę	Z jakiego okresu dochód
zasiłek rodzinny wraz z dodatkami	674 zł, a 764 zł przy dziecku z orzeczeniem o niepełnosprawności	rok 2025 dla okresu 2026/2027
fundusz alimentacyjny	1665 zł od 1 października 2026 r.	rok 2025 dla okresu 2026/2027
pomoc społeczna (MOPS, GOPS)	823 zł na osobę w rodzinie, 1010 zł dla osoby samotnie gospodarującej	miesiąc przed złożeniem wniosku
stypendium szkolne	823 zł	miesiąc przed złożeniem wniosku

800 plus nie ma kryterium dochodowego, więc tego wyliczenia do niego nie potrzebujesz. Szczegóły opisujemy w tekście 800 plus a kryterium dochodowe. Nowy próg w funduszu omawiamy w artykule fundusz alimentacyjny 1665 zł.

Co mówi art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych

Zasady liczenia zapisano w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z ust. 1 zasiłek rodzinny przysługuje, „jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty” wskazanej w przepisie. W tekście ustawy wciąż stoją stare kwoty 504 zł i 583 zł. Od 1 listopada 2024 r. obowiązują jednak kwoty z rozporządzenia Rady Ministrów: 674 zł i 764 zł. Wyższe kryterium stosuje się, gdy członkiem rodziny jest „dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności”.

Prawo do zasiłku rodzinnego mają rodzice, jeden z rodziców, opiekun prawny lub faktyczny dziecka oraz osoba ucząca się. Ta ostatnia to osoba pełnoletnia, która się uczy i nie pozostaje na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią albo z ustaleniem prawa do alimentów od nich wyrokiem lub ugodą sądową. Gmina porównuje wtedy z kryterium dochód osoby uczącej się, a nie dochód jej rodziny. Gdy dochód osoby uczącej się przekracza kryterium, także działa zasada „złotówka za złotówkę”.

Przy tej zasadzie liczy się łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym. Do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki między innymi z tytułu urodzenia dziecka, samotnego wychowywania dziecka, wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, rozpoczęcia roku szkolnego i podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Każdy z nich podnosi kwotę, od której odejmuje się przekroczenie, więc rodzina z dodatkami może dostać pieniądze mimo wyższego dochodu.

Jak obliczyć dochód do zasiłku rodzinnego krok po kroku

Ustawa o świadczeniach rodzinnych definiuje dochód członka rodziny jako przeciętny miesięczny dochód z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy. Okres zasiłkowy trwa od 1 listopada do 31 października, więc dla okresu 2026/2027 bierzesz dochody z 2025 roku. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę policzysz w sześciu krokach:

1. Ustal, kto należy do rodziny (zasady w następnej sekcji).
2. Dla każdego członka rodziny weź dochód z 2025 roku: z pracy i działalności opodatkowanej według skali lub liniowo, z ryczałtu według tabeli z obwieszczenia, z gospodarstwa rolnego według hektarów przeliczeniowych oraz dochody nieopodatkowane, które wymienia ustawa.
3. Usuń dochód utracony i przelicz dochód uzyskany.
4. Odejmij alimenty płacone na osoby spoza rodziny.
5. Zsumuj dochody i podziel przez 12, żeby dostać przeciętny miesięczny dochód rodziny.
6. Podziel wynik przez liczbę członków rodziny. Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę porównaj z kryterium.

Dochód z pracy to przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. To ta kwota, którą potocznie nazywa się dochodem netto. Brutto do zasiłku rodzinnego się nie liczy. Dane z zeznań podatkowych gmina pobiera sama z urzędu skarbowego, a składki zdrowotne z ZUS, dlatego zwykle nie musisz przynosić zaświadczenia o dochodach. O zaświadczenie gmina poprosi dopiero wtedy, gdy nie zdoła pobrać danych sama. Składasz za to oświadczenia o dochodach nieopodatkowanych, na przykład o otrzymanych alimentach.

Członek rodziny: kogo wliczyć do rodziny

W świadczeniach rodzinnych rodzina to małżonkowie, rodzice dzieci, opiekun faktyczny dziecka oraz dzieci na utrzymaniu do ukończenia 25. roku życia. Członkiem rodziny jest też dziecko po 25. roku życia ze znacznym stopniem niepełnosprawności, jeśli z tego tytułu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna.

Do rodziny nie wlicza się dziecka pod opieką opiekuna prawnego, dziecka w związku małżeńskim ani pełnoletniego dziecka, które ma własne dziecko. Przy dzieleniu dochodu pomija się też osobę w pieczy zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, na przykład w domu pomocy społecznej albo w szkole wojskowej. Partner bez ślubu wchodzi do rodziny tylko jako rodzic wspólnego dziecka.

W funduszu alimentacyjnym rodzina jest szersza. Liczy się w niej także osoba, z którą rodzic wychowuje wspólne dziecko, a nie liczy się rodzic zobowiązany do alimentów. Pomoc społeczna idzie jeszcze dalej. Rodzinę tworzą osoby, które pozostają w faktycznym związku, razem mieszkają i razem gospodarują, także bez pokrewieństwa.

Co wlicza się do dochodu, a co nie

Do dochodu wlicza się wszystko, co opodatkowane według skali lub liniowo, dochód z ryczałtu i gospodarstwa rolnego oraz zamknięta lista dochodów nieopodatkowanych. Na tej liście są między innymi:

• alimenty otrzymywane na dzieci,
• świadczenia z funduszu alimentacyjnego (przy zasiłku rodzinnym),
• zasiłek chorobowy z ZUS i KRUS,
• świadczenie rodzicielskie, czyli kosiniakowe,
• stypendia dla bezrobotnych, w tym stypendium za staż z urzędu pracy,
• dochody uzyskane za granicą, pomniejszone o zapłacony tam podatek i składki,
• przychody zwolnione z PIT dzięki uldze dla młodych, uldze na powrót, uldze dla rodzin 4+ i dla pracujących seniorów.

Ulgi podatkowe nie obniżają więc dochodu do świadczeń. Osoba do 26. roku życia, która nie płaci PIT, ma dochód pomniejszony tylko o składki. Świadczenie wychowawcze 800 plus w katalogu nie występuje, więc do dochodu się nie wlicza. Alimenty, które członek rodziny płaci na osobę spoza rodziny, odejmuje się od jego dochodu, jeśli wynikają z wyroku, ugody sądowej lub innego tytułu zatwierdzonego przez sąd.

Utrata dochodu i uzyskanie dochodu

Rok 2025 nie musi oddawać tego, co dzieje się w rodzinie dziś. Dlatego ustawa koryguje go w dwie strony. Utrata dochodu oznacza utratę z przyczyn wymienionych w ustawie, między innymi:

• uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego,
• utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym zlecenia i umowy o dzieło,
• wykreślenie albo zawieszenie działalności gospodarczej,
• utrata zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
• utrata zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, emerytury albo renty,
• utrata zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego albo zasiłku macierzyńskiego przysługujących po utracie pracy,
• utrata świadczenia rodzicielskiego.

Jeśli utrata nastąpiła w 2025 roku albo później, dochodu utraconego nie bierze się pod uwagę. Lista jest zamknięta, więc niższa pensja albo słabszy rok w firmie nie są utratą dochodu. Do wniosku dołączasz dokument potwierdzający utratę, na przykład świadectwo pracy. Prawo do zasiłku rodzinnego po utracie dochodu przysługuje od miesiąca następującego po utracie, nie wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku. Więcej o tym, jak urlop wychowawczy zmienia dochód rodziny, piszemy w tekście czy urlop wychowawczy jest płatny.

Uzyskanie dochodu działa odwrotnie. Gdy ktoś zaczął pracować w 2025 roku i pracuje nadal, jego dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których go uzyskiwał, a nie przez 12. Gdy pracę podjął po 2025 roku, do dochodu rodziny dolicza się zarobek z pierwszego pełnego miesiąca po miesiącu uzyskania. O uzyskaniu dochodu trzeba niezwłocznie powiadomić gminę.

Jest też wyjątek. Przepisów o utracie i uzyskaniu nie stosuje się, gdy w ciągu 3 miesięcy od utraty dochodu osoba wróciła do tego samego pracodawcy, zleceniodawcy albo ponownie otworzyła działalność. Gmina sprawdza to po upływie 3 miesięcy od utraty.

Dochód z działalności gospodarczej i gospodarstwa rolnego

Przy działalności na skali podatkowej albo podatku liniowym dochód to przychód minus koszty, podatek i składki, tak jak przy pracy. Przy ryczałcie faktyczne koszty nie mają znaczenia. Gmina bierze przychód i stawkę ryczałtu z urzędu skarbowego, znajduje odpowiedni wiersz w tabeli z obwieszczenia ministra rodziny i przyjmuje 1/12 przypisanego tam dochodu. Dla okresu 2026/2027 obowiązuje obwieszczenie z 29 lipca 2026 r. (M.P. 2026 poz. 748), które podaje dochód za 2025 rok.

Dochód rolnika liczy się z hektarów przeliczeniowych. W 2025 roku przeciętny dochód z 1 ha przeliczeniowego wyniósł 5479 zł, co daje 456,58 zł miesięcznie z hektara. Gospodarstwo o powierzchni 5 ha przeliczeniowych to więc 2282,92 zł dochodu miesięcznie, niezależnie od faktycznych zbiorów. Dzierżawca odejmuje zapłacony czynsz dzierżawny, a gdy rolnik ma też dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się.

Przykład: jak obliczyć dochód na osobę w rodzinie

Rodzina czteroosobowa: rodzice i dwoje dzieci w wieku 3 i 7 lat, bez orzeczeń. Matka pracuje na umowę o pracę i w 2025 roku miała 21 600 zł dochodu netto. Ojciec prowadzi działalność na ryczałcie 12% z przychodem 120 000 zł. Kwoty w przykładach zaokrąglamy do grosza.

Pozycja	Wyliczenie	Kwota miesięcznie
matka, umowa o pracę	21 600 zł / 12	1800,00 zł
ojciec, ryczałt 12%	20 543,92 zł z obwieszczenia / 12	1711,99 zł
dochód rodziny	1800,00 zł + 1711,99 zł	3511,99 zł
dochód na osobę	3511,99 zł / 4	878,00 zł

878 zł to więcej niż 674 zł, ale to jeszcze nie przekreśla zasiłku. Działa zasada „złotówka za złotówkę”: gdy dochód rodziny przekracza kryterium, zasiłek rodzinny przysługuje w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków a kwotą, o którą dochód rodziny przekroczył próg. Próg dla czterech osób to 4 × 674 zł = 2696 zł, a przekroczenie wynosi 815,99 zł. Zasiłki na dwoje dzieci to 95 zł i 124 zł. Do łącznej kwoty wchodzi też dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na 7-latka: 100 zł podzielone przez 12, czyli 8,33 zł. Razem to 227,33 zł, dużo mniej niż przekroczenie. W tej rodzinie zasiłek rodzinny nie przysługuje.

Gdyby matka miała 13 800 zł dochodu rocznie, czyli 1150 zł miesięcznie, dochód rodziny wyniósłby 2861,99 zł, a na osobę 715,50 zł. Przekroczenie to 165,99 zł, więc rodzina dostałaby 227,33 zł minus 165,99 zł, czyli 61,34 zł miesięcznie. Gdy wynik spada poniżej 20 zł, świadczenia nie przysługują.

Jak MOPS liczy dochód na osobę

W pomocy społecznej dochód liczy się z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, a przy utracie dochodu z miesiąca, w którym wniosek złożono. Liczą się przychody bez względu na tytuł, pomniejszone o podatek, koszty, składki i alimenty płacone innym osobom. Od tej zasady ustawa o pomocy społecznej robi wyjątki: nie wlicza się między innymi 800 plus, świadczeń „aktywny rodzic”, zasiłku celowego, jednorazowego świadczenia socjalnego i pomocy materialnej dla uczniów. Zasiłek rodzinny i świadczenia z funduszu alimentacyjnego wliczają się do dochodu.

Przykład: rodzina czteroosobowa składa wniosek w październiku 2026 r. We wrześniu miała 2900 zł pensji netto, 219 zł zasiłku rodzinnego i 1600 zł z 800 plus na dwoje dzieci. Ośrodek liczy 2900 zł + 219 zł = 3119 zł, czyli 779,75 zł na osobę. To mniej niż 823 zł, więc rodzina spełnia kryterium dochodowe. Sam dochód nie wystarcza jednak do zasiłku z pomocy społecznej. Potrzebny jest jeszcze powód, na przykład bezrobocie, niepełnosprawność albo długotrwała choroba.

W MOPS inaczej wygląda też działalność gospodarcza. Dochód ze skali lub podatku liniowego bierze się z zeznania za poprzedni rok i dzieli przez liczbę miesięcy prowadzenia firmy, a przy ryczałcie przyjmuje się kwotę z oświadczenia. Gospodarstwo rolne liczy się po 459 zł miesięcznie z hektara przeliczeniowego, a użytków poniżej 1 ha się nie wlicza.

Gdzie złożyć wniosek o zasiłek rodzinny

Wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego składasz w gminie właściwej dla miejsca zamieszkania osoby. Zależnie od gminy jest to urząd gminy, gminny ośrodek pomocy społecznej albo miejski ośrodek pomocy społecznej. Można to zrobić także online, przez portal Emp@tia. Do wniosku dołączasz oświadczenia o dochodach nieopodatkowanych i dokumenty potwierdzające utratę albo uzyskanie dochodu.

Najczęstsze pytania

Jaki dochód do zasiłku rodzinnego w 2026 roku?

Dochód na osobę w rodzinie nie może przekraczać 674 zł netto miesięcznie, a 764 zł, gdy w rodzinie jest dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności. Dla okresu od 1 listopada 2026 r. do 31 października 2027 r. gmina liczy dochody z 2025 roku.

Czy dochód do zasiłku rodzinnego liczy się netto czy brutto?

Netto. Od przychodu odejmuje się koszty uzyskania przychodu, należny podatek oraz składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Wynik dzieli się przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny.

Jak obliczyć dochód na członka rodziny z 3 miesięcy?

Do zasiłku rodzinnego nie liczy się dochodu z 3 miesięcy, tylko z całego roku poprzedzającego okres zasiłkowy. Wyjątek dotyczy osoby, która podjęła pracę w tym roku: jej dochód dzieli się przez liczbę miesięcy pracy. Z jednego miesiąca, poprzedzającego wniosek, liczy dochód pomoc społeczna.

Czy alimenty wlicza się do dochodu rodziny?

Alimenty otrzymywane na dzieci tak. Alimenty płacone na osobę spoza rodziny odejmuje się od dochodu płacącego, jeśli wynikają z wyroku, ugody sądowej albo innego tytułu zatwierdzonego przez sąd i są udokumentowane przelewami.

Czy trzeba przynieść zaświadczenie o dochodach do zasiłku rodzinnego?

Zwykle nie. Dochody opodatkowane gmina pobiera sama z urzędu skarbowego, a składki zdrowotne z ZUS. Wnioskodawca składa oświadczenia o dochodach nieopodatkowanych, na przykład o alimentach, oraz dokumenty o utracie albo uzyskaniu dochodu.

Czy staż z urzędu pracy jest dochodem?

Tak. Stypendium za staż jest zwolnione z PIT, ale ustawa o świadczeniach rodzinnych wymienia stypendia dla bezrobotnych wśród dochodów. Początek stażu jest uzyskaniem dochodu, a jego koniec utratą dochodu.

Jak obliczyć dochód rolnika do zasiłku rodzinnego?

Mnożąc liczbę hektarów przeliczeniowych przez 456,58 zł miesięcznie. Ta kwota wynika z dochodu z 1 ha przeliczeniowego za 2025 rok, który według GUS wyniósł 5479 zł rocznie. Gdy rolnik ma też dochody pozarolnicze, oba dochody się sumuje.